Kırsal alanlarda çok boyutlu yoksulluğun coğrafi açıdan analizi: Ağrı ili örneği


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, COĞRAFYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜRCÜ AYGÜN

Danışman: Canan Zehra Çavuş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada Ağrı ili kırsal alanlarında çok boyutlu yoksulluğun durumu, şiddeti ve coğrafi ortam ile ilişkisi incelenmiştir. Beş bölümden oluşan çalışmada ilk bölümde yoksulluk kavramı ve türleri, ikinci bölümde araştırmada kullanılan veri ve yöntem, üçüncü bölümde araştırma sahasının genel coğrafi özellikleri, dördüncü bölümde bulgular ve beşinci bölümde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Çalışmada örneklem alanı olacak köyler Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri'nden biri olan MOORA-Oran Yöntemi ile belirlenmiştir. Çok Boyutlu Yoksulluğu hesaplayabilmek için gerekli olan mikro veriler hanehalkı anketleri ile elde edilmiştir. Analizler OPHI ve UNDP'nin 2010 yılında geliştirdiği Çok Boyutlu Yoksulluk Analizi yöntemine göre yapılmıştır. İlde kırsal alanlarda Çok Boyutlu Yoksulluğu etkileyen faktörlerin tespitinde Çok Değişkenli Regresyon Analizi'nden faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda örneklem alınan 14 köyden 4'nün yoksul, 6'sının yoksulluk açısından riskli ve 4'nün ise yoksul olmadığı tespit edilmiştir. Yoksul olan köylerde hanehalkı üyelerinin eğitim seviyesi oldukça düşük olup, hanenin temel geçim kaynağının yevmiyeli-geçici iş olduğu gözlenmiştir. Bu alanlarda konutların yapımında briket, kerpiç ve toprak malzeme kullanımı oldukça yaygın olup, konutların zemini büyük oranda toprak-kumdan oluşmaktadır. Çalışmada hem yoksul hem de yoksulluk açısından riskli köylerin en önemli problemlerinden birinin su kaynaklarındaki yetersizlik olduğu belirlenmiştir. Hanelerde su şebekesinin olmadığı köylerde halk kendi imkanları ile su ihtiyacını karşılamaktadır. Yoksul olan köylerde ortalama yükselti ve ortalama eğimin oldukça yüksek, yıllık ortalama sıcaklık ve yıllık ortalama yağışın düşük olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kırsal alanlar, Çok Boyutlu Yoksulluk, Coğrafi çevre, Ağrı.