Afad'ın "afete hazır Türkiye – birey ve aileler için afet bilinci eğitimi"nin eğitim programı ve materyali yönünden değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM AKDAĞ
Danışman: Osman Çekiç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Afet eğitimi, bireylerin aldıkları eğitimler ve gözlemleriyle yaşantılarında oluşturdukları farkındalıkları devam ettirmeleri ve afetlere hazırlıklı olmalarını sağlayan süreçtir. Çalışmanın amacı, Türkiye'de var olan afet öncesi hazırlık çalışmalarının bir örneğini değerlendirmek, etkililiğini, yararlılığını ortaya koymak, varsa saptanan eksiklikleri gidermek üzere çözüm önerileri sunmaktır. Çalışma; karma araştırma yöntemi olan, "açımlayıcı sıralı karma yöntem" yaklaşımı ile desenlenmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tek grup ön test-son deneysel araştırma modeli uygulanmış sonrasında nicel verilere göre belirlenmiş olan kişilerle nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Çalışmaya katılan 39 kişi, Biruni Üniversitesi'nde görev almaktadır. Gönüllülük esasına dayalı olarak çalışmaya katılan bu kişilerin 19'u destek hizmetleri personelidir. Kalan 20 kişi ise idarî personeldir. Çalışmanın ilk adımında bireylere, sosyo-demografik form ve AFAD'ın Form A ön yüzünde yer alan ön test soruları doldurtulup ikinci adımda eğitim verilmiştir. Eğitimin bitiminden sonraki üçüncü adımda ise, Form A arka yüzünde yer alan eğitmen ve eğitim değerlendirme soruları ile son test soruları da cevaplandırılmıştır. Elde edilmiş olan nicel veriler ışığında çalışma grubu içerisinden belirlenmiş olan katılımcılara yarı-yapılandırılmış nitel görüşme formunda yer alan sorular sorulmuş ve süreç sona ermiştir. Çalışmada kullanılan sosyo-demografik form ile katılımcıların özellikleri tespit edilmiştir. Eğitime katılanların 27'si kadın, 12'si ise erkektir. Katılımcıların yaşları 21-59 aralığında olup, yaş ortalamaları 36.51 şeklindedir. Katılımcıların Form A'da yer alan sorulara vermiş oldukları cevaplar ve katılımcıların eğitim düzeyleri arasındaki ilişkinin frekans dökümleri çapraz tablolarla analiz edilmiştir. Ön test sonuçları incelendiğinde; eğitim seviyesi yükseldikçe olumlu yönde cevap verme eğiliminin, eğitim seviyesi düştükçe de olumsuz yönde cevap verme eğiliminin arttığı tespit edilmiştir. Son test sonuçlarına bakıldığında ilkokul mezunlarının eğitimi olumlu buldukları ve bilgilendikleri; ön lisans, lisans ve doktora mezunlarının ise eğitimin genelinden memnun kalmadıkları tespit edilmiştir. Ön test sonuçlarına kıyasla son testte olumlu yönde artış olduğu tespit edilmiştir; ancak çalışmada katılımcılar tarafından verilen "evet" cevabı oranı son testte hedeflenilenin aksine sadece %64.10'a ulaşabilmiştir. Bu durum eğitimin yararlılığı noktasında yetersiz olduğunu ortaya koymuştur. Nitel görüşmelerden elde edilen bulgular ışığında da katılımcıların eğitim sonrasında bile yeterince afet farkındalıklarının oluşmadığı, afetlere hazırlığın gereksiz görüldüğü ve afetlere yönelik temel bilgilerin katılımcılar tarafından benimsenmediği ortaya konmuştur. Katılımcıların afetlere yönelik hazırlıklarının eksikliği ya da olmayışı ve verilen eğitimleri önemsememeleri, AFAD eğitiminin hazır bulunuşluk düzeyinde halkta gerekli algıyı oluşturamadığını kanıtlar niteliktedir. AFAD'ın eğitimi içerisinde, günümüzde güncellenmeden kullanılan materyallerin, resim, video ve içeriklerin geçerliliğini yitirdiği saptanmıştır. Sonuç olarak: Günümüzde yaşanmaya devam eden afetlerden edinilen tecrübelerin eğitim materyaline ve programına aktarılmaması sebebiyle, "Afet Eğitimi ve Yönetimi" alanında güncel programların geliştirilmesinin gerekliliği ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Afet, eğitim, afet eğitimi ve yönetimi, eğitim değerlendirmesi.