Pirina ve Bağ Atığı Kompostlarının Farklı Tekstürdeki Toprakların Fiziksel Özelliklerine Etkilerinin Zamansal Değişimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURTEN ÜNAL
Danışman: Yasemin Kavdır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, pirina ve bağ budama atığı kompost yapımında ana materyal olarak kullanılmış ve iki farklı kompost elde edilmiştir. Kompost yapımında tam otomatik kompost reaktörleri kullanılmıştır. Kompostların oluşumunda her bir aşaması izlenmiş ve olgun kompostun özellikleri belirlenmiştir. Oluşum aşamasında pirina kompostu (PK) ve bağ budama atığı kompostu (BBAK) belirli aralıklarla karıştırılmış, nemlendirilmiş ve sıcaklık değişimi kaydedilmiştir. PK ve BBAK' unun özellikleri sırasıyla şu şekildedir: pH; 8,0-6,8, EC; 5,9-4,8 µS/cm, C/N; 20,7-11,7, nitrifikasyon indeksi; 0,09-0,12, KDK; 35,1-51,7 cmol/kg ve çimlenme indeksi; % 62,7-77,3' dir. Elde edilen kompostlar kil, tın ve kumlu tın topraklara farklı dozlarda uygulanarak 210 gün süre ile kontrollü sıcaklıkta inkübasyona bırakılmıştır. Bu çalışma üç farklı tekstür, beş farklı uygulama (Kontrol, % 3 ve % 6 PK, % 3 ve % 6 BBAK), dört tekerrür ve on farklı zaman olmak üzere toplam 600 toprak örneğinden oluşmaktadır. Bu çalışmada üç farklı tekstürdeki toprağa, farklı dozlarda iki farklı kompost uygulanmış ve uygulamaların toprakların fiziksel ve bazı kimyasal özelliklerine etkisi zamana bağlı olarak değerlendirilmiştir. Kil toprakta tüm uygulamalar kontrole göre, inkübasyonun 15-120 günü arasında agregat stabilitesi değerini arttırmıştır ve en fazla arttıran % 6 BBAK uygulamasıdır. Uygulamalar her üç tekstürde toprakların AOAÇ' nı düşürmüştür ve bu etki kumlu tın toprakta ilk 30 günde görülmüştür. Yapılan uygulamalar her üç tekstürde de KHA' nı düşürmüştür. Her iki kompostun da artan dozları toprakların KHA' nın düşmesine neden olmuştur. Fakat en etkili uygulama % 6 BBAK olmuştur. Her üç tekstürde de yapılan uygulamalar toprağın STK, TK ve TP değerlerini arttırmıştır. Özellikle kumlu tın toprakta 210 gün inkübasyon sonrası % 6 BBAK uygulaması STK değerini kontrole göre %37,8 arttırmıştır. Kil ve tın toprakta hidrolik iletkenliği en fazla arttıran uygulama % 6 BBAK, kumlu tın toprakta % 6 PK uygulamasıdır. Toprakların pH içeriği artan kompost dozlarıyla birlikte azalmıştır. EC değeri ise artan dozlarla ve zamana bağlı olarak artmıştır. Genel olarak BBAK uygulamalarında TN miktarı daha fazladır ve artan dozlarla birlikte artış göstermiştir. TN miktarı en fazla kil toprakta artmıştır. Uygulamaların toprağın TC içeriğine ilk 15 günde herhangi bir etkisi olmamıştır. İnkübasyonun 90.gününden sonra PK ve BBAK uygulaması kontrol toprağına göre TC değerini önemli ölçüde arttırmıştır ve AS ve TC arasındaki ilişkinin R2 değeri 0,77 ve pozitf yöndedir. 90 gün inkübasyon sonrasında toprağın TCS değeri, 15 güne göre, kil toprakta % 131 ile 417 arasında, tın toprakta % 72 ile 251 arasında ve kumlu tın toprakta da % 21 ile 257 arasında artış göstermiştir.