Kaş ve Demre ilçesi kıyılarında su altı dalış turizmi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKERİYA KONURHAN
Danışman: Okan Yaşar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada; "Kaş ve Demre İlçesi Kıyılarında Su Altı Dalış Turizmi" çeşitli boyutlarıyla gözler önüne serilmesi amaçlanmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte su altı dalışlarına ve su altı sporlarına olan ilgi daha da artmaktadır. Böylece dünyanın birçok bölgesinde su altı dalış turizmi, turizmin önemli bir öğesi haline gelmiştir. Ülkemizde de su altı dalış turizminin gelişme gösterdiği Kaş ve Demre ilçesi kıyıları, dalış turizmine öncülük etmektedir. Yöre kıyıları su altı dalış turizminde gerek su altı flora ve faunası, gerekse batık ve yapay resifleri ile ülkemizdeki en önemli dalış mevkilerini sahiptir. Akdeniz Bölgesi'nde yer alan araştırma alanı kıyıları tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Araştırma alanı ve çevresi Likya Medeniyeti'nden Cumhuriyet Dönemine kadar birçok medeniyete sahne olmuştur. Yörede birçok kültürel turizm cazibe merkezleri yer almaktadır. Özellikle Likya döneminden kalan kral ve kaya mezarları, kıyı yapıları ve yerleşme kalıntıları günümüzde önemli kültürel turizm çekicilikleri arasındadır. Yöre kıyılarında batık yerleşme kalıntıları ve batık tekneler, su altı dalış turizminde önemli çekicilik alanlarının başında gelmektedir. Demre ilçesi kıyılarında yer alan Kekova Yöresi yerleşme tarihi oldukça eskiye iner. Yörede Simena, Kale, Aperlai gibi birçok önemli liman kentleri bulunmaktadır. Yerleşme ve liman alanı olarak kullanılan Kekova Adası kıyı yerleşmelerinin bir kısmı tektonik hareketler sonucunda sular altında kalmıştır. Yöre kıyılarında sular altında kalan bu alanlar "Batık Kent" olarak adlandırılmaktadır. Batık Kent alanları gerek kültür turizmi, gerekse su altı dalış turizmi açısından önemli çekicilik alanlarının başında gelmektedir. Kaş ve Demre ilçesi kıyıları Dalmaçya tipi kıyı özelliği gösterir. Yöre kıyılarının Dalmaçya tipi kıyı şeklinde olması kıyı açıklarında birçok gözde dalış mevkiinin oluşmasına imkân sağlamıştır. Kıyı alanlarındaki su altı jeomorfolojisindeki çeşitlilik su altı dalış turizmini olumlu yönde etkilemektedir. Bu araştırmada da su altı dalış turizminin Kaş ve Demre ilçesi kıyılarında geçmiş ve mevcut durumu araştırılmış ve yöredeki su altı dalış turizmini etkileyen doğal ve beşeri etkenler, çekicilik oluşturan faktöreler ve dalış mevkilerinin karakteristik özellikleri ortaya konulmuştur. Ek olarak, yöre kıyılarında dalış yapan yerli ve yabancı balıkadamlarında görüşlerine başvurulmuştur. Kaş ve Derme ilçesi kıyılarına dalış yapmaya gelen balıkadam sayısı yıllık ortalama elli-yetmiş bin kişi seviyelerindedir. 2018 Temmuz ve 2019 Mayıs aylarında yerli ve yabancı olmak üzere toplam 294 balıkadama anket uygulanmıştır. Yanı sıra yöre kıyılarındaki balıkadamlar ve su altı dalış turizmi paydaşlarıyla gerekli mülakat çalışmaları da yapılmıştır. Balıkadamlara uygulanan anketler SPSS 17.0 programıyla analiz edilmiş; balıkadamların demografik özellikleri betimsel istatistik tekniği kullanılarak yapılmıştır. Ayrıca Kaş ve Demre ilçesi kıyılarında su altı dalış turizmi tutum ve davranışları ile demografik özellikleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığına yönelik analizler de yapılmıştır. Bu analiz sonuçlar çerçevesinde gerekli yorumlamalar ve değerlendirmeler yapılmış ve elde edilen veriler araştırma alanı kıyılarına yapılan arazi çalışmalarıyla da desteklenmiştir. Balıkadamlara uygulanan anketlerin analizleri neticesinde; yerli ve yabancı balıkadamlar; araştırma alanı kıyılarının gerek su altı arkeolojisi, gerekse flora ve fauna çeşitliliğinin yüksek potansiyel gösterdiğini, bunun da dalış turizmi için yeteri kadar çekicilik yarattığı düşüncesine sahiptirler. Ayrıca hem yerli, hem de yabancı balıkadamlar Kaş ve Demre ilçesi kıyılarının su altı jeomorfolojisi açısından da dalış turizmine elverişlilik gösterdiğini belirtmektedirler. Bu faktör de dalış turizminde hareketlilik yaratan nedenler arasındadır. Kaş ve Demre ilçesi kıyılarındaki su altı dalış turizminde son yıllarda yaşanan yoğunluk, yöre kıyılarında bulunan flora ve fauna üzerindeki baskıyı arttırmıştır. Ayrıca yöre kıyılarındaki şamandıra eksikliği hem su altı jeomorfolojisinin, hem de flora ve faunanın zarar görmesine yol açmaktadır. Su altı dalış turizminin sürdürülebilir bir şekilde devam etmesi için bu olumsuzluklar göz önünde bulundurarak, koruma-kullanma dengesi içinde cereyanına dikkat edilmesi gerekmektedir. Demre ilçesi kıyılarında yer alan Kekova Yöresi yerleşme tarihi oldukça eskiye iner. Yörede Simena, Kale, Aperlai gibi birçok önemli liman kentleri bulunmaktadır. Yerleşme ve liman alanı olarak kullanılan Kekova Adası kıyı yerleşmelerinin bir kısmı tektonik hareketler sonucunda sular altında kalmıştır. Yöre kıyılarında sular altında kalan bu alanlar "Batık Kent" olarak adlandırılmaktadır. Batık Kent alanları gerek kültür turizmi, gerekse su altı dalış turizmi açısından önemli çekicilik alanlarının başında gelmektedir. Kaş ve Demre ilçesi kıyıları Dalmaçya tipi kıyı özelliği gösterir. Yöre kıyılarının Dalmaçya tipi kıyı şeklinde olması kıyı açıklarında birçok gözde dalış mevkinin oluşmasına imkân sağlamıştır. Kıyı alanlarındaki su altı jeomorfolojisindeki çeşitlilik su altı dalış turizmini olumlu yönde etkilemektedir. Bu araştırmada da su altı dalış turizminin Kaş ve Demre ilçesi kıyılarında geçmiş ve mevcut durumu araştırılmış ve yöredeki su altı dalış turizmini etkileyen doğal ve beşeri etkenler, çekicilik oluşturan faktörler ve dalış mevkilerinin karakteristik özellikleri ortaya konulmuştur. Ek olarak, yöre kıyılarında dalış yapan yerli ve yabancı balıkadamlarında görüşlerine başvurulmuştur. Kaş ve Derme ilçesi kıyılarına dalış yapmaya gelen balıkadam sayısı yıllık ortalama elli-yetmiş bin kişi seviyelerindedir. 2018 Temmuz ve 2019 Mayıs aylarında yerli ve yabancı olmak üzere toplam 294 balıkadama anket uygulanmıştır. Yanı sıra yöre kıyılarındaki balıkadamlar ve su altı dalış turizmi paydaşlarıyla gerekli mülakat çalışmaları da yapılmıştır. Balıkadamlara uygulanan anketler SPSS 17.0 programıyla analiz edilmiş; balıkadamların demografik özellikleri betimsel istatistik tekniği kullanılarak yapılmıştır. Ayrıca Kaş ve Demre ilçesi kıyılarında su altı dalış turizmi tutum ve davranışları ile demografik özellikleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığına yönelik analizler de yapılmıştır. Bu analiz sonuçlar çerçevesinde gerekli yorumlamalar ve değerlendirmeler yapılmış ve elde edilen veriler araştırma alanı kıyılarına yapılan arazi çalışmalarıyla da desteklenmiştir. Balıkadamlara uygulanan anketlerin analizleri neticesinde; yerli ve yabancı balıkadamlar; araştırma alanı kıyılarının gerek su altı arkeolojisi, gerekse flora ve fauna çeşitliliğinin yüksek potansiyel gösterdiğini, bunun da dalış turizmi için yeteri kadar çekicilik yarattığı düşüncesine sahiptirler. Ayrıca hem yerli, hem de yabancı balıkadamlar Kaş ve Demre ilçesi kıyılarının su altı jeomorfolojisi açısından da dalış turizmine elverişlilik gösterdiğini belirtmektedirler. Bu faktör de dalış turizminde hareketlilik yaratan nedenler arasındadır. Kaş ve Demre ilçesi kıyılarındaki su altı dalış turizminde son yıllarda yaşanan yoğunluk, yöre kıyılarında bulunan flora ve fauna üzerindeki baskıyı arttırmıştır. Ayrıca yöre kıyılarındaki şamandıra eksikliği hem su altı jeomorfolojisinin, hem de flora ve faunanın zarar görmesine yol açmaktadır. Su altı dalış turizminin sürdürülebilir bir şekilde devam etmesi için bu olumsuzluklar göz önünde bulundurarak, koruma-kullanma dengesi içinde cereyanına dikkat edilmesi gerekmektedir.