Çanakkale Muhacirlerinde Toplumsal Cinsiyetin Temel Belirleyicileri ve Kadın Folkloru

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nilay Ağan

Danışman: Mehmet Ali Yolcu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bireyin doğumundan başlayarak ölümüne kadar devam eden kültürlenme sürecinde, kendisine içinde doğup büyüdüğü toplum tarafından geleneksel kültürün bir parçası olarak sunulup benimsetilen rollere karşılık gelen kavram, toplumsal cinsiyet olarak adlandırılmaktadır. Bireye sunulup benimsetilen bu roller, toplum içinde kadına ve erkeğe yönelik bazı genellemelerin oluşmasına neden olmaktadır. Söz konusu genellemeler daha bireyin anne karnında olduğu dönemlerde şekillenmeye başlamaktadır. Bebeğin, anne karnındayken cinsiyetinin öğrenilmesiyle birlikte cinsiyete bağlı olarak alınan renklerdeki kıyafetlerle başlayan süreç, bebek dünyaya geldikten sonra yine cinsiyete göre tercih edilen oyuncak seçimleriyle devam etmektedir. Cinsiyete bağlı olarak oluşan farklılıklar olarak da nitelendirebileceğimiz genellemeler bebek yetişkin bir birey haline geldikten sonra onun özel ve kamusal alandaki rollerini de belirlemektedir. Bu çalışma, Çanakkale il merkezi ve Çanakkale'ye bağlı muhacir yerleşim yerlerinde yapılan saha araştırmalarına dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu yerleşim yerlerinde yaşayan muhacir halkın, toplumsal cinsiyet rollerini algılamada ve bu rollerin şekillenmesinde etkili olan faktörlerin tespit edilmesi çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Her toplumda olduğu gibi muhacir toplumunda da kültürün geçmişten başlayarak gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bir yere sahip olan kadınların toplumsal cinsiyet rollerini algılayıp şekillendirme sürecinde ortaya çıkan folklor unsurlarını incelemek asıl amaçtır. Çalışma, bugüne kadar Çanakkale yöresinde yaşayan muhacir halkın toplumsal cinsiyet rollerinin oluşmasında temel belirleyicileri saptarken bu belirleyicilere bağlı olarak ortaya çıkan kadın folkloruna yönelik ilk çalışma olması bakımından da önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemine bağlı olarak görüşme ve gözlem teknikleri uygulanmıştır. Sahaya çıkmadan önce yazılı dokümanlar incelenerek konu ile ilgili sorular hazırlanmış ve bu sorular görüşülen kişilere sorulmuştur. Yapılan çalışma sonunda elde edilen bulgular değerlendirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Çanakkale, Toplumsal Cinsiyet, Kadın, Muhacir, Folklor.