Kamu-Özel İşbirliği ile Yapılan Ulaşım Altyapısı Yatırımlarının Doğrudan Yabancı Yatırımlar Üzerindeki Etkisi: Gelişmekte Olan Ülkeler Örneği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEDİRHAN CULFA

Danışman: Güneş Topçu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ülkelerin kalkınabilmesi için doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) oldukça önemlidir. Hükümetler, yabancı yatırımcı çekebilmek için altyapılarını güçlendirmelidirler. Altyapı yatırımları arasında da üretilen malların hızlı ve kesintisiz ulaşabilmesi için ulaşım altyapı yatırımları büyük önem taşımaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, altyapı yatırımlarını yapabileceği yeterli deneyimi ve bütçesi yoksa, bu konuda uzman olan taraflara Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) yolu ile altyapı yatırımlarını yaptırabilmektedirler. Bu çalışmada, Kamu-Özel İşbirliği yöntemi ile finanse edilen ulaşım altyapısı yatırımlarının (KÖU'nun) DYY üzerindeki etkisi incelenmiştir. Örneklem olarak 24 gelişmekte olan ülke seçilmiş ve 2006-2022 yılları arasına ait panel veri kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak DYY, bağımsız değişken olarak KÖU ve kontrol değişkenleri olarak ise kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (KGS), politik istikrar ve dışa açıklık oranı kullanılmıştır. Regresyon analizi kullanılmış ve değişkenlerin parametreleri Sabit Etkiler modeli ve Driscoll-Kraay (1998) dirençli standart hataları ile tahmin edilmiştir. Analiz sonucunda DYY ve KÖU arasında pozitif ve anlamı bir ilişki çıkmıştır. Politika önerisi olarak, gelişmekte olan ülkeler KÖU projelerine önem vermelidirler; çünkü bu projeler ülkelere DYY çekmeye katkı sağlamaktadır.